Mijn dochter is gek op Juliette of toch op haar cookies met witte chocolade en cranberry. Zo gek dat ze zonder probleem een maxi-exemplaar naar binnen speelt. Ik zal dus maar gauw nog eens een uitstapje naar Brugge en Juliette’s artisanale koekenbakkerij plannen.
Van Limburgse vlaaien ben ik fan, van Oost-Vlaamse vlaaien een echte groupie….
Voor zij die deze lekkernij niet kennen snel even deze uitleg : “Vlaai is een populair kermisdessert. Vooral ten oosten van Gent kent men heel wat varianten. Deze vlaaien werden en worden niet enkel door bakkers gebakken, maar ook menig huisvrouw had/ heeft haar favoriete recept. Vroeger, toen nog niet elke keuken over een oven beschikte, werden deze vlaaien naar de naburige bakker gebracht om ze te laten bakken.” aldus deze betrouwbare bron.
Als maker van 3 van de hoofdbestanddelen – speculoos, mastellen en peperkoek -kwamen Wim en Sandra van Bakatelier De Smet op een bijzonder idee : een start to vlaai-mix. Je hoeft enkel melk, siroop en een eitje toe te voegen om een heerlijke vlaai op tafel te toveren. Slim, handig en vooral lekker!
Wat heb je nodig? De start-to vlaai mix, 1 ei, 125g kandijsiroop en 1l hoevemelk.
Hoe ga je te werk? Breng 1 liter melk aan de kook. Meng het ei en de kandijsiroop onder de vlaaimix. Voeg vervolgens de melk toe en meng tot je een glad mengsel bekomt. Doe je vlaai in een leuke bakvorm en bak een 20-tal minuten in een voorverwarmde oven van 180 graden.
Ontdek ook ons geheim familierecept van vlaai.
.
Culinaire associaties….ik weet er alles van. Zeg ski en ik denk spontaan aan appelstrudel en bombardino. Het liefst van al eet ik ze samen, tijdens of na een dagje skiën. Van Bombardino of Eierflip sla ik jaarlijks een stevige voorraad in. Voor apfelstrudel heb ik gelukkig een leverancier in de buurt : Patisserie De Clercq in Geraardsbergen. Geweldig vind ik hun versie van deze Oostenrijkse klassieker met appel, rozijn en heel veel kaneel….
Pak je fiets, je auto of stap gewoon naar je bakker en profiteer vandaag en/of maandag van het uitzonderlijk seizoensaanbod. Het is weer tijd voor driekoningentaart, warme appelbollen en heerlijke worstenbroodjes. Proef ze – als de weegschaal het toelaat – allemaal want ze zijn naast echt traditioneel vooral geweldig lekker. Voor wie houdt van een flinke brok culinaire geschiedenis volgende smakelijke verhalen :
Wat is Driekoningentaart? Vandaag op 6 januari, de dertiende dag na Kerstmis, is het de dag van driekoningen(taart). Het is een eeuwenoud en internationaal verspreid gebruik op deze dag gebak aan te snijden. De oorsprong van de traditie rond dit gebak is niet echt duidelijk. Alles duidt op het versmelten van de heidense en religieuze riten rond Sinterklaas, Kerstmis, de zonnewende en zelfs carnaval. Volgens één versie van het verhaal zijn de Germanen verantwoordelijk voor de boon in de taart. Zij mochten in de 12 nachten na Kerstmis geen peulvruchten (hun basisvoedsel voor de winter) eten, vandaar dat de boon op 6 januari een bijzondere status van talisman kreeg. De boon die in de taart verborgen zit, heeft over de eeuwen heen alle vormen en kleuren gekregen. Klassiek is natuurlijk de droge tuinboon, of chiquer, een porseleinen versie ervan.
Het recept? In Frankrijk wordt de galette des rois ook wel eens pithiviers genoemd, een bladerdeegtaart met een hart van amandelpastei, genoemd naar het stadje Pithiviers tussen Parijs en Orléans. Ze wordt daar – in rustiekere versie – al gegeten sinds de tijd van Asterix en Obelix. In de achttiende eeuw verfijnde patissier Feuillet het aanbod. Het is de taart die vandaag nog in Noord-Frankrijk en in onze contreien gebakken wordt. In het zuiden bakt men dan weer driekoningenbrood, een soort brioche met gekonfijt fruit, suiker en sinaasappelzesten.
Waarom eten ze appelbollen en worstenbroodjes op Verloren Maandag? Op verloren maandag (dit jaar op 9 januari) ben ik jaloers dat ik niet in het Antwerpse of de Kempen woon. Dan kon ik ongetwijfeld mijn tanden zetten in een ambachtelijk worstenbrood of een overheerlijke appelbol. Voor zij die geluk hebben, geniet ervan, voor zij die minder geluk hebben even wat achtergrondinformatie over de traditie van Verloren Maandag :
Oorsprong? In de stad Antwerpen en ver daarbuiten kent iedereen het fenomeen dat het op de 1ste maandag na Driekoningen (6 januari). Bij alle bakkers en op alle markten zie je dan appelbollen en worstenbrood verschijnen of worden deze zelfs in de cafés verkocht of uitgedeeld. De oorsprong hiervan bestaat uit verschillende theorieën maar ze komen allemaal op hetzelfde neer: verloren maandag is een dag die verloren is voor de werkgever, een dag waarop niet of nauwelijks wordt gewerkt. In de Middeleeuwen (15de eeuw) legden de ambtenaren op de eerste maandag na Driekoningen hun eed af. Die plechtigheid werd gevolgd door een feest. Om het feest voor de stad betaalbaar te houden, kregen de ambtenaren een goedkoop vleesbroodje te eten. Aangezien de ambtenaren de rest van die dag niet meer werkten, werd die specifieke dag al gauw “Verloren Maandag” gedoopt.
Wat komt er op de plank? Het eten van écht worstenbrood, zoals wij dat nu kennen, zou pas opgekomen zijn rond 1880, en dan nog slechts sporadisch. Een eerste spoor wordt aangetroffen in het boek van Edward Poffé: ” Plezante mannen in een plezante stad”. Pas na de Tweede Wereldoorlog zorgde het worstenbrood bij de bakker voor een grote toeloop op ” Verloren Maandag”. Tot op heden werd deze lekkere traditie gehandhaafd, alhoewel worstenbrood nu het ganse jaar door vlot verkrijgbaar is.In de zestiger jaren was in het Antwerpse een worstenbroodmaaltijd gebruikelijk op “Verloren Maandag”. Later werd in herbergen worstenbrood gratis aangeboden, om de dorst op peil te houden. Nog later zouden ook heel wat bedrijven mee gaan doen: op “Verloren Maandag” werd het lunchpakket, al dan niet op kosten van de baas, door één of meerdere worstenbroden vervangen. Wat ook de oorsprong van de term ” Verloren Maandag” en van het worstenbrood mag zijn, feit is dat in gans de stad Antwerpen, en vér daarbuiten, op deze bijzondere dag worstenbrood een belangrijke plaats op het menu inneemt, en dit zowel thuis en op het werk, als in de betere verbruikslokalen. (Bron Zesta.be)
Waar kan je terecht? Bij iedere warme bakker in de wijde omgeving van Antwerpen en de Antwerpse kempen of in de betere bruine kroeg…
Ik heb van je noemt een ‘smakelijke job’: creatieve mensen ontmoeten, bakgeuren opsnuiven en vooral kunnen kennismaken met heel wat streekgebonden bakkersspecialiteiten. Dit heerlijk zwerversbestaan zou ik het voor het geld van de wereld willen ruilen voor een kantoorjob. Geef mij maar smeuiige verhalen van bakkers over Limburgse vlaaien, Antwerpse handjes, mastellen en klaaskoeken.
Van dat laatste bakkerijproduct ben ik een echte fan. Elke keer dat ik in Zuid-West Vlaanderen vertoef (de streek tussen of rond Kortijk en Roeselare) hou ik halt aan een warme bakker en sla ik mijn voorraad in. Klaaskoeken werden vroeger mantepeirden of klaaspeerden genoemd. Het zijn in tegenstelling tot wat je zou denken geen speculazen maar koeken in een zoete en licht gekruide sandwichdeeg. Oorspronkelijk waren het grote koeken van een paard, een man, een fiets en werden ze enkel gebakken op 6 december. Nu zijn de vormen kleiner en bakt de warme bakker ze tussen september en eind december. Als je geluk hebt, kan je ook kiezen tussen de klassieke variant of de versie met rozijnen of suiker.
Wat ik tot slot nog het leukste vind, zijn de sappige ‘klaaskoek’-verhalen die mensen vertellen. ‘Ik eet het puur met een kop warme chocolademelk’ of ‘geef mij maar een flinke portie goei boter erbij’ en nog andere beleggen het als een sandwich met jonge kaas. Waarom kan ik toch niet Zuid-West Vlaanderen wonen? De omzet van de bakker zou aanzienlijk stijgen…
Ik ben hobbykok, geen hobbybakker. Omdat ik het vaak veel werk vind, nog meer het zout vergeet en gewoon te weinig geduld heb om het brood te kneden en te laten rijzen, waag ik mij zelden of nooit aan het bakken van een brood. Veel liever ga ik naar de bakker en laat ik mij onderdompelen in de authentieke sfeer, de artisanale producten en bovenal de lekkere geur.
Eén van mijn favoriete adresjes is Bakkerij Himschoot aan de Gentse Groentenmarkt. Het kleine gezellige winkeltje bezoeken is al een belevenis op zich. Vaak is het even wachten voor je aan de beurt bent. Maar geen nood want tijdens het wachten kan je genieten van het ‘antieke’ interieur en de pittoresk gestapelde broden en koeken. Gisteren kocht ik één van de specialiteiten van het huis : het chocoladebrood. Een ware smaakexplosie met heel veel chocoladedruppels en heel weinig brood.
Serveertip : Besmeer het brood met hoeveboter en geniet…Het is beter dan het beste dessert.
Bakatelier De Smet, Provinciebaan 80, 9552 Borsbeke, tel 053/622 311
Als de namen ‘mayette’, ‘poche crème’ of ’baps’ je iets zeggen, ben je ongetwijfeld ooit langs geweest bij Bloch, de bekendste bakkerij van Gent. Op de hoek van de Veldstraat met de Hoornstraat maakte deze bakkerij meer dan 110 jaar deel uit van de Gentse eetcultuur. Toen ze op 29 maart 2008 plaats moest ruimen voor een modern winkelpand, bleven veel klanten verweesd achter. Wat overbleef waren nostalgische verhalen van koffiedrinken in de tearoom, van speciale taartjes kopen of van de smaak van hun heerlijke pizza’s…
Gelukkig zijn er nog straffe mannen als Stefan Elias die culinaire geschiedenis bundelen in een boek. 18 jaar lang leerde hij bij Bloch de knepen van het vak en raakte hij danig onder de indruk van de stielkennis van ‘Mijnheer Jacques’. Hij kwam daarom op het idee om de recepten te verzamelen en te herwerken naar ‘huisvrouw’- formaat. Geen ingewikkelde vaktermen maar simpele maten en gewichten en dito werkwijzen. Tijdens de boekvoorstelling vatte Stefan zijn filosofie mooi samen : ‘Iedereen kan nu de recepten thuis proberen, als hij of zij maar de juiste ingrediënten gebruikt d.w.z goei boter, verse melk en de beste seizoensproducten. Een quote die deze foodie wel kan bekoren.
En dan mijn indruk over het boek….In één woord : een aanrader om in huis te hebben. Praktisch door de spiraalbinding, het stevige papier en de bijgevoegde bladwijzer waardoor het uitnodigt om ermee aan de slag te gaan…. Verrijkend omdat het heel wat recepten -140 om precies te zijn -, baktips en weetjes bevat.Je hoeft geen volleerd bakker te zijn om ermee aan de slag te gaan. Informatief omdat het boek de geschiedenis en leuke anekdotes van de zaak vertelt.
Tot slot vond ik de boekvoorstelling een verrijking van mijn foodiebestaan. Leuke setting (het STAM in Gent), veel volk, veel authentieke Blochproducten en een leuke bakdemonstratie van Stefan…Dat smaakt naar meer…
Pure comfortfood, vind ik het. Wat kan een carré confituurken toch smaken met een tas koffie. Ook gewoon uit het vuistje biedt het mij het nodige ‘genot’. Het hoeft niet altijd een bavarois te zijn, een simpel gebakje als dit kan wonderen doen. Bovendien vind ik een carré confituurken geweldig authentiek en zelfs fotogeniek. Qua presentatie kan je er alle kanten mee uit. Zo serveer ik het af en toe in kleinere porties (als koekje bij de koffie) of gebruik ik het als onderdeel van een dessert (heerlijk met zelfgemaakte meringue en sinaasappel). Op naar je favoriete bakker, wedden dat je meteen van dat maandags gevoel verlost bent…
De liefde voor goede culinaire adresjes heb ik duidelijk van mijn moeder. Als geen ander wist en weet ze de betere vakman te vinden. Als er een lekkere taart moest zijn, ging ze vaak langs bij Patisserie De Vos in Aalst. Omdat ik gisteren in de buurt was, maakte ik maar al te graag een ommetje en trakteerde ik mijn gezin op een heerlijk stukje flantaart met advocaat. En ik, ik mijmerde over een leuke culinaire herinnering….
Adres : Patisserie De Vos, Gentsestraat in Aalst. Ook hun sandwiches zijn een aanrader.
